FB BIP
 
OGŁOSZENIA
 
NOWOŚCI NA STRONIE
 
NAJNOWSZE ZDJĘCIE
W galerii
znajduje się
10303 fotografii
posegregowanych
latami
lub w albumach
tematycznych...

 
Nawigacja
V. Święta   Dzień Edukacji Narodowej


Dzień Edukacji Narodowej
  Dzień Edukacji Narodowej to polskie święto państwowe, święto oświaty i szkolnictwa wyższego.

  Historia tego święta w Polsce ma swoje początki w 1957r. Podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie ustalono, że 20 listopada będzie Międzynarodowym Dniem Karty Nauczyciela i świętem nauczycieli. Konferencja została zorganizowana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP). Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972r. zwana Kartą praw i obowiązków nauczyciela wprowadziła "Dzień Nauczyciela" obchodzony w rocznicę powołania Komisji Edukacji Narodowej. W 1982r. Kartę praw i obowiązków nauczyciela zastępiła Karta Nauczyciela, zmieniając nazwę święta na "Dzień Edukacji Narodowej" poprzez wprowadzenie zapisu:
  "W dniu rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej, 14 października każdego roku, obchodzony będzie Dzień Edukacji Narodowej. Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty i jest wolny od zajęć lekcyjnych."
(Rozdz. 9, Art. 74)
  Dzień Edukacji Narodowej jest uroczyście obchodzony w instytucjach związanych z edukacją, m.in. jest okazją do nagradzania wyróżniających się dla edukacji osób przez Ministra Edukacji Narodowej, kuratorów oświaty, władze samorządowe oraz dyrektorów szkół.

  Dzień Nauczyciela obchodzi większość państw na świecie, m.in.:
  *  Albania - 7 marca,
  *  Argentyna - 11 września,
  *  Brazylia - 15 października,
  *  Chiny - 10 września,
  *  Czechy - 28 marca,
  *  Indie - 5 września,
  *  Malezja - 16 maja,
  *  Rosja - 5 października,
  *  Tajwan - 28 września,
  *  Turcja - 24 listopada,
  *  Ukraina - pierwsza niedziela października.
  W jednych państwach ma on charakter oficjalny, w innych zwyczajowy. Dzień ten, podobnie jak w Polsce, związany jest z lokalnymi wydarzeniami.

  Światowy Dzień Nauczyciela (ang. World Teacher's Day) obchodzony jest w dniu 5 października pod patronatem UNESCO. Dzień ten proklamowany został w 1994r. na pamiątkę podpisania w 1966r. Rekomendacji w sprawie statusu nauczyciela (ang. Recommendation concerning the Status of Teachers), opracowanej przez UNESCO i Międzynarodową Organizację Pracy. Jest okazją do podkreślenia wiodącej roli nauczycieli w zapewnieniu najwyższej jakości edukacji na wszystkich poziomach nauczania.
  W Polsce Światowy Dzień Nauczyciela jest obchodzony od 1997r. przez nauczycieli reprezentujących sektor nauki i szkolnictwo wyższe.



Komisja Edukacji Narodowej

  Sytuacja w społeczno - oświatowa w przededniu powołania KEN

  W okresie pomiędzy I rozbiorem Rzeczpospolitej w 1772r. a kadencją Sejmu Czteroletniego (1788-1792) nastąpiło w kraju wyraźne uspokojenie polityczne. Było ono możliwe dzięki pojednaniu między królem Stanisławem Augustem Poniatowskim i częścią członków konfederacji barskiej. Ponadto część ówczesnego "oświeconego" szlacheckiego społeczeństwa zrozumiała, iż droga do suwerennego i silnego państwa wiedzie drogą reform ustroju, administracji, gospodarki oraz oświaty.
  Reforma systemu oświaty, zaliczana do najważniejszych postulatów oświeceniowych monarchów i filozofów, w samej Rzeczpospolitej omawiana była już w czasach Augusta III Sasa. Reforma ta najwcześniej swoim zasięgiem oddziaływania objęła kolegia, czyli szkolnictwo średnie, które wówczas prowadzone było przez tzw. zakony nauczające, tj. pijarów i jezuitów. Zmiany dotyczyły przede wszystkim programów nauczania, do których zostały dołączone takie nauki jak min. przyroda, historia ojczysta.
  Spośród szkół zakonnych na pierwszym miejscu wyróżniały się dwa warszawskie kolegia: założone w 1740r. przez Stanisława Konarskiego "Collegium Nobilium", prowadzone przez pijarów i nauczające magnackich synów. Drugim było kolegium jezuickie.
  Oba ośrodki zdołały wykształcić przyszłą kadrę nowoczesnych jak na tamte czasy nauczycieli, bez których późniejsze dokonania Komisji Edukacji Narodowej stały by się nie możliwe.

  Polityka oświatowa Stanisława Augusta Poniatowskiego

  Stanisław August swoją koncepcję polityki oświatowej zainicjował już w 1765r. Zgodnie z warunkami zawartymi w pacta conventa (łac. pacta - warunki, conventa - uzgodnione), umowa o charakterze publiczno-prawnym podpisywana w czasie sejmu koronacyjnego przez każdego nowo wybranego króla w drodze wolnej elekcji, zawierająca osobiste zobowiązania króla, które musiał spełnić) powołał do życia Szkołę Rycerską. Stała się ona pierwszą świecką uczelnią w Polsce, której zadaniem stało się kształcenie kadry oficerskiej.
  W 1773r. nastąpiła kasata zakonu jezuitów. Wydarzenie to spowodowało jedyną i niepowtarzalną okazję dla wszystkich krajów katolickich, z których najlepiej wykorzystały ją Rzeczpospolita oraz Austria. W Rzeczpospolitej pod zarząd państwa przeszły prowadzone przez jezuitów zarówno fundacje, szkoły wszystkich szczebli jak i seminaria duchowne w Koronie i na Litwie.

  Powstanie Komisji Edukacji Narodowej

  15 października 1773r. sejm powołał do życia w składzie czterech senatorów i czterech członków izby poselskiej "Komisję nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mającą", jednak ze względów praktycznych od początku używano nazwy skróconej - Komisja Edukacji Narodowej. Było to pierwsze w świecie ministerstwo oświaty. Jej pierwszym prezesem został Ignacy Jakub Massalski, a w 1776r. późniejszy prymas, Michał Poniatowski.
  Przede wszystkim KEN stało się niezależnym organem zarówno od sejmu, jak i Rady Nieustającej. Stało się tylko i wyłącznie podległe królowi. Z kolei spod kontroli KEN została wyłączona Szkoła Rycerska.

Działalność KEN

  Komisji Edukacji Narodowej podlegały dwie prowincje szkolne: koronna oraz litewska. Na ich czele postawiono zreformowane uniwersytety w Krakowie i Wilnie. Ich obowiązkiem, jako szkół głównych, stało się kierowanie nauczania w tzw. szkołach wydziałowych (średnie wyższego typu), a poprzez te w tzw. szkołach podwydziałowych (średnie niższego typu). Te ostatnie z kolei miały wziąć pod swoją opiekę szkoły parafialne oraz szkoły prywatne dla dziewcząt.
  Już na samym początku działalności KEN stanęła na stanowisku powszechności nauczania oraz propagowała, iż głównym zadaniem szkolnictwa jest wychowanie dobrych obywateli "aby młódź nabyła na wiek dalszy potrzebne światła, które by ją kierowały w życiu prywatnym i życiu publicznym do zupełnego wykonania, co powinien człowiek, chrześcijan i obywatel, aby i sobie, i drugim stał się pożytecznym".
  Komisja Edukacji Narodowej utworzyła szeroką sieć szkół elementarnych (podstawowych), opracowała program nauczania dla tzw. ludu oraz elementarz. Jednak nie posiadając własnych funduszy była zmuszona do poprzestania na jasno skonkretyzowanych zaleceniach.
  Odpowiedzialność za funkcjonowanie utworzonego szkolnictwa elementarnego KEN przekazała klerowi parafialnemu. W rzeczywistości jego funkcjonowanie zależało od możliwości finansowych oraz dobrej woli wiernych.
  KEN odnotowała znaczne sukcesy w dziedzinie przygotowania programów nauczania i kształcenia nauczycieli. Utworzono sieć seminariów nauczycielskich, które służyły podniesieniu rangi zawodu nauczyciela w społeczeństwie
  10 lutego 1775r. KEN powołała do życia "Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych", którego skład stanowili przede wszystkim pedagodzy i uczeni Do tego grona należeli m.in. Józef Wybicki, ks. Hugo Kołłątaj, ks. Grzegorz Piramowicz. Owocem działalności Towarzystwa było wydanie szeregu wartościowych książek szkolnych, m.in. Gramatyki dla szkół narodowych (1778-83, O.Kopczyński), Elementarza dla szkół parafialnych narodowych (1785, O.Kopczyński, G.Piramowicz), Nauki czytania i pisania (1785, O.Kopczyński).
  Spośród członków Komisji Edukacji Narodowej, którzy równocześnie pełnili funkcje wizytatorów z jej ramienia, najbardziej aktywna pracą odznaczyli się ks. Grzegorz Piramowicz oraz Ignacy Potocki.
  Do ówczesnego programu nauczania KEN wprowadziła nauki matematyczno - przyrodnicze, z naciskiem na ich praktyczne zastosowanie. Zgodnie z założonymi celami, do przyszłej służby publicznej miało przysposabiać nauczanie m.in. prawa krajowego, nauki historii polskiej, etyki świeckiej.

  Likwidacja KEN

  Komisja Edukacji Narodowej bez większych przeszkód działała do 1793r. Wówczas Konfederacja Targowicka, której celem było zniszczenie politycznego ustroju wprowadzonego dzięki uchwaleniu Konstytucji 3 Maja, nie zdecydowała się na jej likwidację. Ograniczono się tylko do zawężenia kompetencji i podziale na komisje koronną i litewską. W ten sposób umożliwiono KEN jeszcze kilka miesięcy normalnego działania. Ostatecznie uległa likwidacji w kwietniu 1794r.



Biskup płocki (później prymas) Michał Jerzy Poniatowski, prezes KEN od 1776r.Hugo Kołłątaj z ramienia KEN przeprowadził w latach 1777-1780 reformę Akademii KrakowskiejIgnacy Potocki, prezes Towarzystwa do Ksiąg ElementarnychGrzegorz Piramowicz, współautor napisanego na zlecenie KEN Elementarza dla szkół parafialnych narodowych (1785)



  Dzięki wprowadzonym reformom w latach 1781-1790 w 74 istniejących wówczas szkołach średnich (wydziałowych i podwydziałowych) naukę mogło pobierać blisko 17tys. uczniów rocznie.
  Samo powstanie, jak i późniejsza działalność Komisji Edukacji Narodowej, stanowiła jedno z najważniejszych osiągnięć czasów stanisławowskich, jak i polskiego oświecenia. Dzięki przeprowadzonym reformom polskie szkolnictwo znalazło się w ówczesnej europejskiej czołówce, które jako jedno z pierwszych zaczęło wprowadzać nowe metody i idee pedagogiczne.

Komisja Edukacji Narodowej - więcej
Akta KEN z lat 1773-1787 - ze zbiorów Biblioteki Naukowej PAU i PAN
Dokumenty KEN - ze zbiorów Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie



Warto zajrzeć:

Ministerstwo Edukacji Narodowej
Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy



(Źródła: Wikipedia, Gazeta.pl Historia, Polska.pl)


Tel.: (56) 46 82 777
Email: zs_orsza@op.pl
Logowanie
Nazwa
Hasło

Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się
Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło